Ten sam zielony kolor dodatkowy, zmierzony względem tej samej wartości docelowej: jeden raport podaje ΔE 3,2, drugi ΔE 1,3. Żaden przyrząd nie jest uszkodzony. Korzystają z różnych wzorów, a na maszynie tolerancja „ΔE 2” oznacza coś zupełnie innego w zależności od tego, w którym wzorze ją zapisano.
Jeśli chcą Państwo przypomnieć sobie, czym jest ΔE i dlaczego jest ważne, warto zacząć od naszego wprowadzenia do ΔE. Ten artykuł dotyczy kwestii, która myli zarówno drukarzy, jak i kupców: ΔE to nie jedna liczba, lecz cała rodzina wzorów.
ΔE76: odległość w linii prostej
Pierwotny wzór CIE 1976 jest najprostszy z możliwych. Każdy kolor to punkt w przestrzeni L*a*b* (jasność, oś czerwony-zielony, oś żółty-niebieski), a ΔE76 to odległość w linii prostej między dwoma punktami.
Prosty, ale myli się w przewidywalny sposób. Przestrzeń L*a*b* miała być percepcyjnie równomierna, a nie do końca taka jest. Ta sama odległość wygląda na większą w niektórych obszarach przestrzeni barw niż w innych. W kolorach nasyconych ΔE76 wyolbrzymia różnice, które oko ledwo zauważa. W pobliżu osi neutralnej (szarości, pastele, kolory zbliżone do bieli) może zaniżać różnice, które oko wychwytuje od razu.
ΔE00: odległość korygowana zależnie od koloru
Wzór CIEDE2000, zwykle zapisywany jako ΔE00, opracowano właśnie po to, by to skorygować. Zachowuje współrzędne L*a*b*, ale osobno waży różnice jasności, nasycenia i odcienia, dodaje korektę dla obszaru niebieskiego, w którym odcień postrzegamy inaczej, i koryguje kolory bliskie neutralnym. Jest znormalizowany jako ISO/CIE 11664-6.
Pomiędzy nimi jest ΔE94, wzór pośredni, który wciąż można spotkać w starszych specyfikacjach, oraz CMC, popularny w tekstyliach. W druku i opakowaniach ΔE00 coraz częściej jest domyślnym wzorem w nowych specyfikacjach.
Te same pary, dwa wzory
Poniższe liczby nie są wymyślone. Pochodzą z referencyjnych danych testowych opublikowanych razem ze wzorem CIEDE2000 (Sharma, Wu i Dalal, 2005), na których sprawdza się każdą implementację, w tym tę, której użyliśmy do obliczenia kolumny ΔE76.
Nasycona zieleń przesuwająca się na osi żółty-niebieski: ΔE76 = 3,18, ΔE00 = 1,26.
Głęboki, nasycony niebieski przesuwający się w odcieniu: ΔE76 = 4,00, ΔE00 = 2,04.
Szarość bliska neutralnej z lekkim zafarbem: ΔE76 = 2,24, ΔE00 = 2,37.
Kolor bliski neutralnemu, który przechodzi od czerwonawego do zielonkawego zafarbu: ΔE76 = 4,98, ΔE00 = 7,18.
Spójrzmy na nie oczami drukarza. Przy tolerancji ΔE 2 zieleń nie mieści się w ΔE76, a w ΔE00 mieści się z zapasem. Szarość nie mieści się w żadnym z nich. A ostatnia para, kolor neutralny przechodzący od czerwonawego do zielonkawego zafarbu, to przesunięcie, które klient od razu zauważy na jasnej etykiecie; ΔE00 ocenia je jako większe niż ΔE76.
Nie ma stałego współczynnika przeliczenia między nimi. Stosunek zależy od położenia koloru, i właśnie o to chodzi w ΔE00.
Test dla Państwa oka
Powyższe pary pokazują, co mówią wzory. Aby sprawdzić, co mówi Państwa oko, warto spróbować dwóch gier ColorLoop, opracowanych przez VEORIA. Obie stawiają przed niemal identycznymi kolorami marek, a Brand match podaje, o ile się Państwo pomylili, w ΔE00.
ACo to oznacza na maszynie
W specyfikacji trzeba czytać wzór, nie tylko liczbę. „ΔE ≤ 2” nie jest tolerancją, dopóki nie wiadomo, o które ΔE chodzi. Specyfikacja właściciela marki powinna podawać wzór oraz iluminant i obserwatora (zwykle D50, 2°).
Wszystkie przyrządy powinny raportować w tym samym wzorze. Jeśli system na maszynie podaje ΔE76, a spektrofotometr ręczny w dziale jakości ΔE00, drukarze zobaczą dwie liczby dla jednego koloru i przestaną ufać obu. To samo dotyczy oprogramowania, które przechowuje dane zlecenia.
Nigdy nie porównywać odczytów z różnych wzorów. Trend, w którym wzór zmienia się w połowie zlecenia, nie jest trendem. Tak samo porównanie dostawców, z których jeden zakład raportuje ΔE76, a drugi ΔE00.
Po zmianie wzoru trzeba na nowo ustalić tolerancje. ΔE00 kompresuje różnice w kolorach nasyconych, więc tolerancja ΔE76 2,0 przepisana jako ΔE00 2,0 w praktyce luzuje ją dla jaskrawych kolorów dodatkowych, a w pobliżu kolorów neutralnych może ją zaostrzyć. Gdy specyfikacja zmienia wzór, wartości tolerancji trzeba ustalić od nowa, a nie skopiować.
Gdzie w tym wszystkim DeltaOne
Ekran drukarza w DeltaOne pokazuje każdą farbę względem wartości docelowej w tabeli ΔE2000, obok gęstości optycznej apli i przyrostu punktu, odświeżanych przy każdym obrocie. Gdy kolor się przesuwa, drukarz widzi to w tym samym wzorze, którego używa specyfikacja, a nie w liczbie, którą trzeba najpierw przeliczyć. Pytania o wzory i iluminanty, które warto zadać dostawcy każdego systemu, zebraliśmy w artykule dziesięć pytań do dostawców systemów pomiaru koloru i inspekcji. Można też zobaczyć DeltaOne na pracującej maszynie.
